Kościół św. Anny Chojne

Kościół św. Anny w Chojnem to murowana świątynia z początku XVII wieku, która zachwyca późnorenesansową architekturą i bogatym wystrojem wnętrza. Wzniesiony w latach 1599-1613 z fundacji Stanisława Zapolskiego, podsędka sieradzkiego, stanowi jeden z ciekawszych zabytków sakralnych w regionie sieradzkim. Choć miejscowość leży niespełna 10 kilometrów od Sieradza, kościół pozostaje nieco na uboczu głównych szlaków turystycznych, co sprawia, że wizyta tutaj ma kameralny, spokojny charakter.

Historia kościoła i jego fundatorów

Zanim powstała obecna murowana świątynia, w Chojnem stała drewniana kaplica. Parafia została erygowana już 13 grudnia 1527 roku przez arcybiskupa Jana Łaskiego, a skromna kaplica otrzymała wówczas status kościoła parafialnego. W 1540 roku ówczesny właściciel ziemski Jan Łyczewski zastąpił ją nową drewnianą budowlą, ale i ta nie przetrwała próby czasu.

Przełomowy moment nastąpił pod koniec XVI wieku. Stanisław Zapolski herbu Pobóg, podsędek sieradzki i właściciel wsi Chojne, postanowił wznieść murowaną świątynię, która godnie służyłaby lokalnej społeczności. Budowa trwała czternaście lat i zakończyła się w 1613 roku – tym samym roku, w którym zmarł fundator. Jego pamięć została uczczona wczesnobarokowym nagrobkiem z leżącą płaskorzeźbą rycerza, który do dziś można oglądać we wnętrzu kościoła. To jeden z nielicznych tak dobrze zachowanych nagrobków szlacheckich z tego okresu w regionie.

Kościół został konsekrowany dopiero w 1648 roku przez biskupa chełmińskiego Macieja Łubieńskiego. Początkowo świątynia była dedykowana Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny, a dopiero później zmieniono wezwanie na św. Annę.

Architektura i układ przestrzenny świątyni

Kościół w Chojnem to budowla jednonawowa z węższym prezbiterium i imponującą pięciokondygnacyjną wieżą od strony zachodniej. Bryła jest typowa dla późnego renesansu – zwarta, masywna, bez zbędnych ozdób na zewnątrz. Wieża została przebudowana w 1906 roku, kiedy dodano ozdobny parapet i obramienia okien, co nadało jej nieco bardziej dekoracyjny charakter.

W 1621 roku do prezbiterium dobudowano od północy dwukondygnacyjny aneks. Na parterze mieści się zakrystia, a na piętrze kaplica Matki Bożej. To rozwiązanie architektoniczne było dość popularne w ówczesnym budownictwie sakralnym – pozwalało rozbudować funkcjonalność świątyni bez ingerencji w główną nawę.

Nawa sklepiona jest kolebkowo z lunetami, co tworzy harmonijną przestrzeń. Szczególną uwagę zwraca dekoracja stiukowa typu kalisko-lubelskiego – charakterystyczna dla tego regionu forma zdobnictwa, łącząca motywy roślinne z geometrycznymi.

Wnętrze i wyposażenie – co warto zobaczyć

Wystrój wnętrza łączy elementy późnorenesansowe i barokowe z niewielkimi akcentami późnogotyckimi. Głównym punktem jest ołtarz główny z pierwszej połowy XVII wieku, w którym umieszczono obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem słynący łaskami. Ten wyjątkowy wizerunek został koronowany przez biskupa chełmińskiego Macieja Łubieńskiego, prawdopodobnie w latach 1621-1627. W czasie okupacji niemieckiej obraz przetrwał zasłonięty innym obrazem przedstawiającym św. Annę – dzięki temu uniknął zniszczenia czy grabieży.

Oprócz nagrobka fundatora Stanisława Zapolskiego, na terenie kościoła znajduje się figura Chrystusa Błogosławiącego. Została sprowadzona z Warszawy w latach 1920-1921, jednak w okresie okupacji została barbarzyńsko okaleczona przez niemieckich żołnierzy. Ślady zniszczeń są widoczne do dziś i stanowią niemą pamiątkę po trudnych czasach.

Wiosną 2022 roku przeprowadzono gruntowną renowację prezbiterium, dzięki czemu wnętrze prezentuje się obecnie w doskonałym stanie. Odświeżone polichromie i odnowione detale architektoniczne pozwalają docenić kunszt dawnych rzemieślników.

Stiukowa dekoracja nawy wykonana w typie kalisko-lubelskim to rzadkość w tym regionie. Ten styl zdobnictwa rozwijał się głównie w pierwszej połowie XVII wieku i charakteryzuje się bogatą ornamentyką roślinną oraz geometrycznymi motywami.

Dla kogo jest ta atrakcja

Kościół w Chojnem to miejsce przede wszystkim dla miłośników architektury sakralnej i historii regionu. Nie jest to wielka katedra ani głośne sanktuarium, ale kameralna świątynia, która zachowała autentyczny klimat i cenne detale z epoki.

Osoby interesujące się sztuką sakralną docenią bogaty wystrój wnętrza – od stukowych dekoracji po zabytkowe ołtarze. Amatorzy historii znajdą tu ślady życia szlachty sieradzkiej oraz dramatycznych wydarzeń z czasów II wojny światowej. Świątynia może być też ciekawym punktem dla rodzin podróżujących po regionie łódzkim – wizyta nie zajmuje dużo czasu, a przy okazji można poznać historię niewielkiej wiejskiej parafii.

Ze względu na kameralny charakter miejsca, nie należy spodziewać się tu tłumów turystów czy rozbudowanej infrastruktury. To raczej przystanek dla tych, którzy lubią odkrywać mniej znane zabytki z dala od utartych szlaków.

Praktyczne informacje – godziny otwarcia i dojazd

Kościół pełni funkcję parafialnego, więc najlepszą okazją do zwiedzenia są godziny mszy świętych lub wcześniejsze uzgodnienie wizyty z proboszczem. Parafia mieści się przy ulicy Głównej 4 w Chojnem. Kontakt telefoniczny: 43 822 22 70.

Wstęp do kościoła jest bezpłatny, choć warto pamiętać o odpowiednim stroju i zachowaniu ciszy, zwłaszcza podczas nabożeństw. Zwiedzanie zajmuje około 20-30 minut, chyba że ktoś chce dłużej podziwiać detale architektoniczne czy spokojnie poobcować z historią miejsca.

Dojazd z Sieradza jest prosty – kościół znajduje się około 10 kilometrów od miasta. Najwygodniej dojechać samochodem, kierując się na północ drogą wojewódzką w stronę Warty. Chojne to niewielka miejscowość, ale kościół z charakterystyczną wieżą widać z daleka, więc trudno go przeoczyć. Parking można znaleźć przy drodze w pobliżu świątyni.

Dla osób podróżujących komunikacją publiczną opcje są ograniczone – warto sprawdzić aktualne połączenia autobusowe z Sieradza do Chojnego, choć częstotliwość kursów może być niewielka.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy

Skoro już człowiek wybiera się do Chojnego, warto połączyć wizytę z innymi atrakcjami regionu sieradzkiego. W promieniu kilku kilometrów znajdują się m.in. pozostałości zamku Kazimierza Wielkiego w Sieradzu, niemieckie fortyfikacje z okresu II wojny światowej czy ciekawe przykłady architektury sakralnej w okolicznych wioskach.

Sam Sieradz oferuje znacznie więcej możliwości – od zabytków staromiejskich po muzea i lokalne restauracje. Chojne może być więc przyjemnym uzupełnieniem szerszej wycieczki po ziemi sieradzkiej, zwłaszcza dla osób ceniących spokojne, kameralne miejsca z bogatą historią.